Wokół tego tematu narosło sporo emocji. Jedni słyszą, że za jazdę po alkoholu państwo od razu zabiera samochód. Inni są przekonani, że da się tego łatwo uniknąć. Prawda jest bardziej złożona. Głośne przepisy o konfiskacie weszły 14 marca 2024 roku, ale od 29 stycznia 2026 obowiązują już zmienione zasady. Dziś nadal można stracić auto, ale nie w każdej sprawie wygląda to tak samo.

W języku potocznym mówi się o „konfiskacie samochodu”. W kodeksie karnym używa się określenia „przepadek pojazdu”. Dla kierowcy skutek może być jednak bardzo podobny. Sąd może zdecydować, że pojazd przejdzie na rzecz Skarbu Państwa. Kluczowe są tu okoliczności sprawy, poziom alkoholu i to, czy auto było wyłącznie Twoje.

Kiedy sąd musi orzec przepadek pojazdu?

Najbardziej rygorystyczna sytuacja dotyczy wysokiego stężenia alkoholu. Obecnie sąd musi orzec przepadek pojazdu, gdy sprawca zostaje skazany, a zawartość alkoholu wynosiła co najmniej 1,5 promila we krwi albo 0,75 mg/dm³ w wydychanym powietrzu. Od tej zasady jest wyjątek, ale tylko wtedy, gdy sąd uzna, że mamy do czynienia z naprawdę szczególną sytuacją. To nie jest furtka „na wszelki wypadek”, tylko rozwiązanie na wyjątkowe przypadki.

To ważne, bo wiele osób myśli, że przepadek auta działa tylko przy rekordowo wysokim wyniku. Tymczasem nowe przepisy przewidują też sytuacje, w których sąd może orzec przepadek, choć nie musi tego robić automatycznie. Innymi słowy, niższy wynik nie daje jeszcze pełnego bezpieczeństwa. Nadal trzeba patrzeć na całą sprawę, a nie tylko na sam alkomat.

Nie każda jazda po alkoholu kończy się tak samo

W praktyce ogromne znaczenie ma to, za co dokładnie odpowiada kierowca. Inaczej wygląda sprawa zwykłego prowadzenia pojazdu w stanie nietrzeźwości, inaczej powrotu do jazdy mimo wcześniejszego skazania, a jeszcze inaczej wypadku lub ucieczki z miejsca zdarzenia. Przepisy pozwalają sądowi sięgnąć po przepadek także w poważniejszych sprawach drogowych związanych z alkoholem. Dlatego dwie pozornie podobne sprawy mogą skończyć się zupełnie inaczej.

To właśnie dlatego w takich sprawach nie warto opierać się na zdaniu znajomego albo na komentarzach z internetu. Drobny szczegół potrafi zmienić bardzo dużo. Znaczenie ma nie tylko wynik badania, ale też wcześniejsza karalność, przebieg zdarzenia i kwalifikacja prawna czynu.

Gdy auto nie jest wyłącznie Twoje

Tu pojawia się jedna z najważniejszych zmian. Jeśli w chwili popełnienia przestępstwa pojazd nie stanowił wyłącznej własności sprawcy, sąd nie orzeka przepadku pojazdu. W praktyce często chodzi o auto we współwłasności, samochód leasingowany albo służbowy. To dobra wiadomość dla współwłaściciela, ale nie dla samego kierowcy, bo sprawa wcale się na tym nie kończy.

W takiej sytuacji sąd orzeka nawiązkę na rzecz Skarbu Państwa. Jej wysokość może wynosić od 5000 do 500 000 zł. Taka sama nawiązka może pojawić się również wtedy, gdy przepadek auta nie jest możliwy albo nie ma sensu, na przykład gdy pojazd został sprzedany, utracony, zniszczony albo poważnie uszkodzony. Mówiąc prościej: brak możliwości zabrania auta nie oznacza automatycznie braku dotkliwej sankcji finansowej.

Co zmieniły nowe przepisy z 2026 roku

Najważniejsza zmiana jest prosta do zrozumienia. Wcześniej przepisy przewidywały także przepadek równowartości pojazdu. To oznaczało, że nawet jeśli samego auta nie dało się przejąć, sprawca mógł zostać obciążony kwotą odpowiadającą jego wartości. Od 29 stycznia 2026 roku ustawodawca odszedł od tego rozwiązania. Zamiast tego pojawił się obecny model z nawiązką od 5000 do 500 000 zł.

Dla wielu osób to zmiana bardzo istotna. W starym modelu trzeba było ustalać wartość auta i wokół tego toczył się spór. Dziś ciężar przesuwa się na inne pytania: czy przepadek w ogóle jest możliwy, czy auto było wyłącznie własnością sprawcy i czy są podstawy do nawiązki. To upraszcza część spraw, ale nie sprawia, że stają się one lekkie.

Co ze sprawami starszymi

Tu działa ważna zasada prawa karnego. Jeżeli w chwili wyroku obowiązuje inna ustawa niż w dniu czynu, co do zasady stosuje się ustawę nową. Jest jednak wyjątek. Trzeba wrócić do ustawy wcześniejszej, jeśli okaże się korzystniejsza dla sprawcy. Dlatego w sprawach dotyczących zdarzeń sprzed 29 stycznia 2026 roku trzeba porównać oba stany prawne, a nie patrzeć tylko na datę zatrzymania.

To w praktyce oznacza jedno: starsza sprawa wcale nie musi być oceniana według dawnych zasad tylko dlatego, że zdarzenie miało miejsce wcześniej. Sąd powinien sprawdzić, które przepisy są w danym przypadku względniejsze. Czasem nowa ustawa będzie korzystniejsza, a czasem nie. Bez analizy konkretnej sprawy nie da się tego uczciwie przesądzić.

Utrata auta to nie jedyny problem

Warto pamiętać, że przepadek pojazdu to tylko jeden z elementów odpowiedzialności. Samo prowadzenie pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości jest przestępstwem zagrożonym karą pozbawienia wolności do 3 lat. Do tego w wielu sprawach dochodzi zakaz prowadzenia pojazdów oraz obowiązkowe świadczenie pieniężne. Innymi słowy, nawet jeśli auto ostatecznie nie przepadnie, konsekwencje i tak mogą być bardzo poważne.

Co warto zapamiętać

Najprostszy wniosek jest taki: „konfiskata samochodu za jazdę po alkoholu” nie działa dziś jak jeden prosty automat. Czasem sąd musi orzec przepadek pojazdu. Czasem tylko może to zrobić. A czasem zamiast zabrania auta pojawi się wysoka nawiązka. Dlatego w takiej sprawie liczy się nie plotka, ale dokładna analiza faktów i aktualnych przepisów.

Jeśli chcesz sprawdzić, co realnie grozi w Twojej sprawie, albo potrzebujesz obrony w postępowaniu karnym, skontaktuj się z nami.