Jazda po alkoholu to jeden z najczęściej popełnianych czynów zabronionych w ruchu drogowym. Jednocześnie to temat, który budzi wiele wątpliwości prawnych. W szczególności pojawia się pytanie, czy jazda po alkoholu zawsze jest przestępstwem. Odpowiedź ma duże znaczenie, ponieważ wpływa na odpowiedzialność karną, ocenę winy oraz dalsze konsekwencje prawne dla kierowcy.
Jazda po alkoholu w świetle prawa karnego
Prawo rozróżnia kilka stanów związanych ze spożyciem alkoholu przez kierowcę. Kluczowe znaczenie ma zawartość alkoholu we krwi albo w wydychanym powietrzu.
Możliwe są trzy stany:
- Stan trzeźwości – od 0,0 do 0,2 promila albo od 0,0 do 0,1 mg alkoholu
w 1 dm3 wydychanego powietrza - Stan po użyciu alkoholu – od 0,2 do 0,5 promila albo od 0,1 mg do 0,25 mg alkoholu
w 1 dm3 wydychanego powietrza - Stan nietrzeźwości – powyżej 0,5 promila albo obecności w wydychanym powietrzu powyżej 0,25 mg alkoholu w 1 dm3.
Już tu pojawia się pierwsze zaskoczenie.
Nie każda jazda po alkoholu to przestępstwo albo wykroczenie.
A co jeśli wynik jest na granicy? Czy kierowca poniesie odpowiedzialność, jeśli w trakcie policyjnej kontroli alkomat pokazał 0,12 mg/l?

Kiedy jazda po alkoholu jest wykroczeniem
Jeżeli kierowca prowadzi pojazd w stanie po użyciu alkoholu, czyn kwalifikowany jest jako wykroczenie. Oznacza to odpowiedzialność na podstawie kodeksu wykroczeń, a nie kodeksu karnego.
W takim przypadku możliwe sankcje to:
- kara grzywny lub aresztu,
- zakaz prowadzenia pojazdów,
- punkty karne.
Choć konsekwencje są dotkliwe, nie mamy do czynienia z przestępstwem ani z wpisem do rejestru karnego.
Kiedy jazda po alkoholu jest przestępstwem
Sytuacja zmienia się, gdy kierowca znajduje się w stanie nietrzeźwości. Wtedy jazda po alkoholu jest traktowana jako przestępstwo określone w art. 178a kodeksu karnego.
Przestępstwo to polega na prowadzeniu pojazdu mechanicznego w ruchu lądowym, wodnym lub powietrznym w stanie nietrzeźwości albo pod wpływem środka odurzającego.
Jakie są konsekwencje prawne jazdy w stanie nietrzeźwości? Bardzo surowe. Obecnie przepisy przewidują karę nawet do 3 lat pozbawienia wolności.
Dodatkowo sąd obowiązkowo orzeka:
- zakaz prowadzenia pojazdów na okres od 3 do 15 lat,
- obowiązek zapłaty świadczenia pieniężnego,
- przepadek pojazdu albo obowiązek zapłaty jego równowartości (jeśli nie jest własnością kierującego).

Kiedy kierowca nie poniesie odpowiedzialności pomimo zawartości alkoholu w organizmie?
Urządzenia pomiarowe służące do badania stanu trzeźwości kierowców są obarczone błędami, które mogą zawyżyć albo zaniżyć wynik. W przypadku wyników granicznych (np. 0,26 mg/l), ta różnica decyduje o kwalifikacji czynu (wykroczenie czy przestępstwo), a kluczowa jest aktualna kalibracja i świadectwo wzorcowania.
Każdy alkomat ma określoną niepewność pomiaru, co określa świadectwo wzorcowania. Błąd może wynosić np. 0,01 mg/l w warunkach laboratoryjnych. A przecież badania kierującego dokonuje się najczęściej w trakcie kontroli na powietrzu, przy różnych warunkach pogodowych. Takie czynniki jak zmienna temperatura czy wilgotność powietrza również mają wpływ na wartość wyniku badania, dlatego błąd pomiaru w niektórych przypadkach może być jeszcze większy.
Znaczenie dla odpowiedzialności karnej ma również to, czy wartość stężenia alkoholu w kilku przeprowadzonych następująco po sobie badaniach trzeźwości była wzrastająca czy malejąca.
Warto o tym wiedzieć, aby móc skutecznie bronić swoich praw. Sam argument, że kierujący nie wiedział, iż nadal znajduje się pod wpływem alkoholu, rzadko przynosi skutek. Dlatego w takiej sytuacji lepiej powierzyć obronę profesjonalistom.
Skontaktuj się z nami – pomożemy!
Kancelaria Balcerowicz Szczecin