To jedno z najczęstszych pytań po zatrzymaniu. I nic dziwnego. Dla wielu osób ważniejsza od samej grzywny jest odpowiedź na pytanie, czy będą mogły wrócić do pracy, wozić dzieci albo po prostu normalnie funkcjonować. Problem w tym, że nie ma jednej odpowiedzi dla wszystkich. Długość zakazu zależy przede wszystkim od tego, czy mówimy o wykroczeniu, czy o przestępstwie, oraz od tego, czy była to pierwsza taka sytuacja, czy kolejna.

Od czego zależy długość zakazu prowadzenia pojazdów

Najpierw trzeba rozróżnić dwie sytuacje. Jeśli kierowca prowadzi pojazd mechaniczny w stanie po użyciu alkoholu, sprawa co do zasady jest wykroczeniem. Jeśli prowadzi w stanie nietrzeźwości, wchodzi już w grę odpowiedzialność karna za przestępstwo. Stan nietrzeźwości zachodzi wtedy, gdy zawartość alkoholu we krwi przekracza 0,5 promila albo gdy w 1 dm³ wydychanego powietrza przekracza 0,25 mg.

To rozróżnienie ma ogromne znaczenie. W praktyce to właśnie od niego zależy, czy zakaz prowadzenia pojazdów za jazdę po alkoholu będzie liczony raczej w miesiącach, czy od razu w latach.

Jazda po alkoholu jako wykroczenie – zwykle od 6 miesięcy do 3 lat

Jeśli sprawa kończy się jako wykroczenie, sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów. W sprawach o wykroczenia zakaz wymierza się od 6 miesięcy do 3 lat. To oznacza, że przy lżejszej kwalifikacji odpowiedź na pytanie „na ile zabierają prawo jazdy za alkohol” najczęściej mieści się właśnie w tym przedziale.

Warto zwrócić uwagę na jedną rzecz. Przy wykroczeniu za prowadzenie pojazdu mechanicznego po alkoholu zakaz nie jest dodatkiem, który sąd może orzec albo nie. Przepis mówi wprost, że zakaz się orzeka.

Jazda w stanie nietrzeźwości – od co najmniej 3 lat

Jeżeli sprawa dotyczy prowadzenia pojazdu mechanicznego w stanie nietrzeźwości, wchodzimy już w kodeks karny. Sam czyn jest zagrożony karą pozbawienia wolności do 3 lat, a sąd orzeka zakaz prowadzenia pojazdów na okres nie krótszy niż 3 lata. Ogólna zasada z kodeksu karnego mówi z kolei, że zakaz prowadzenia pojazdów orzeka się w latach, od roku do 15 lat, jeśli ustawa nie stanowi inaczej. W sprawach „alkoholowych” dolna granica została więc podniesiona do 3 lat.

Mówiąc prościej: przy przestępstwie nie mówimy już o pół roku czy roku. Tu punkt startowy jest dużo wyżej. Dlatego odzyskanie prawa jazdy po alkoholu wygląda zupełnie inaczej niż przy wykroczeniu.

Inaczej jeszcze sytuacja wygląda przy warunkowym umorzeniu postępowania. W wyjątkowych sytuacjach zakaz prowadzenia pojazdu może być krótszy, ale to już ocenia Sąd, więc trzeba przedstawić odpowiednią argumentację.

Kiedy grozi dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów

Są też sprawy znacznie poważniejsze. Dożywotni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych grozi między innymi wtedy, gdy kierowca po raz kolejny odpowiada za prowadzenie w stanie nietrzeźwości w warunkach wskazanych w przepisach, albo gdy łamie wcześniej orzeczony zakaz prowadzenia. Taki zakaz może też pojawić się przy najpoważniejszych zdarzeniach drogowych, zwłaszcza gdy doszło do śmierci albo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu, a sprawca był pijany, pod wpływem środka odurzającego albo uciekł z miejsca zdarzenia.

To są już sytuacje, w których sąd patrzy na kierowcę jak na realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu. I właśnie dlatego przepisy są tu dużo ostrzejsze.

Czy okres zatrzymania prawa jazdy się zalicza

Tak, to bardzo ważny praktyczny szczegół. W sprawach o wykroczenie okres zakazu liczy się od uprawomocnienia orzeczenia, a na poczet zakazu zalicza się czas wcześniejszego zatrzymania prawa jazdy. Podobnie w sprawach karnych: na poczet orzeczonego zakazu zalicza się okres zatrzymania prawa jazdy lub innego odpowiedniego dokumentu.

To nie zmienia samej długości zakazu zapisanej w wyroku, ale ma duże znaczenie przy liczeniu końcowej daty. W praktyce kilka tygodni albo miesięcy zatrzymania dokumentu przed wyrokiem może realnie skrócić czas, przez który nie możesz prowadzić.

Kiedy można odzyskać prawo jazdy po alkoholu

W czasie obowiązywania zakazu prawo jazdy nie może zostać wydane ani zwrócone w zakresie objętym zakazem. Dopiero po ustaniu przyczyny cofnięcia uprawnień starosta wydaje decyzję o ich przywróceniu. Jeżeli jednak cofnięcie wynikało z zakazu prowadzenia pojazdów na okres przekraczający rok, warunkiem odzyskania uprawnień jest pozytywny wynik kontrolnego sprawdzenia kwalifikacji, czyli w praktyce egzaminu kontrolnego.

To właśnie dlatego odpowiedź na pytanie „kiedy można odzyskać prawo jazdy” brzmi: nie zawsze dokładnie w dniu końca zakazu. Jeśli zakaz był dłuższy niż rok, dochodzi jeszcze egzamin. Bez niego starosta nie przywróci uprawnień.

Kiedy badania, kurs i egzamin po upływie zakazu

W sprawach związanych z alkoholem jest jeszcze jeden ważny element, o którym wiele osób dowiaduje się dopiero później. Ustawa o kierujących pojazdami przewiduje, że osoba, która kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości albo w stanie po użyciu alkoholu, ma obowiązek przejść badanie lekarskie, badanie psychologiczne oraz ukończyć kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii. Starosta wysyła w tej sprawie informację na podstawie wyroku sądu.

Co ważne, przy składaniu wniosku o wydanie albo przywrócenie uprawnień trzeba potem dostarczyć odpowiednie orzeczenie lekarskie, orzeczenie psychologiczne albo zaświadczenie o ukończeniu kursu. Innymi słowy, samo „odsiedzenie” zakazu nie zamyka tematu.

Czy da się wrócić za kierownicę wcześniej

W niektórych sprawach tak, ale nie chodzi o pełne skasowanie zakazu. Przepisy pozwalają sądowi zmienić sposób wykonywania zakazu tak, by po pewnym czasie kierowca mógł prowadzić wyłącznie pojazdy wyposażone w blokadę alkoholową. Jest to możliwe wtedy, gdy zakaz był wykonywany przez co najmniej połowę orzeczonego okresu, a przy zakazie dożywotnim – przez co najmniej 10 lat. Sąd musi też dojść do wniosku, że taka osoba nie zagraża już bezpieczeństwu w komunikacji.

To nie dzieje się automatycznie. Trzeba złożyć wniosek i przekonać sąd, że wcześniejszy powrót w ograniczonej formie ma sens. Jeśli sąd się zgodzi, starosta przywraca uprawnienia z odpowiednim ograniczeniem wpisanym do prawa jazdy.

Co warto zapamiętać

Zakaz prowadzenia pojazdów za jazdę po alkoholu może trwać od 6 miesięcy do 3 lat przy wykroczeniu, od co najmniej 3 lat przy przestępstwie, a w najpoważniejszych przypadkach nawet dożywotnio. Odzyskanie prawa jazdy po alkoholu często wymaga nie tylko przeczekania zakazu, ale też badań, kursu reedukacyjnego, a przy dłuższym zakazie również egzaminu kontrolnego.

Dlatego w takich sprawach nie warto opierać się na opowieściach znajomych. Dwa podobne przypadki mogą skończyć się zupełnie inaczej. Decydują szczegóły: wynik badania, wcześniejsze wyroki, długość zakazu i to, czy sprawa była wykroczeniem, czy przestępstwem.

Jeśli chcesz sprawdzić, jak długo może trwać zakaz w Twojej sprawie albo kiedy realnie możesz odzyskać prawo jazdy, skontaktuj się z nami.